Szopienice - Burowiec

Dzielnica okradziona... ze stadionu



Obecna dzielnica Szopienice-Burowiec tworzyła niegdyś duże i nowoczesne miasto, a nawet własny powiat miejski, którego częścią były również inne dzisiejsze dzielnice Katowic - Dąbrówka Mała, Janów z Nikiszowcem oraz Giszowiec. W dzielnicy Szopienice-Burowiec można wyodrębnić wiele historycznych kolonii mieszkalnych, takich jak: Bagno, Borki, Drugie Szopienice, Helgoland, Morawa, Roździeń, Pauls, Stawiska, Traugott, Uthyman i Wilhelmina.

Dzielnica leży wzdłuż doliny rzeki Rawy, przy granicy miasta z Mysłowicami i Sosnowcem, na którego rzecz warszawskie władze w 1960 roku zmieniły granicę Katowic, tak aby szopienicki stadion piłkarski stał się... Stadionem Ludowym w Sosnowcu. Obecne Szopienice w dużym stopniu mają industrialny charakter, dzieki długim przemysłowym tradycjom. W centrum dzielnicy zobaczymy duży zespół ponad stuletnich budynków mieszkalnych i przemysłowych, często pieknych i zabytkowych.

Najciekawsze w Szopienicach i Burowcu



Szopienice-Burowiec to dzielnica Katowic położona we wschodniej części miasta, około 8 km od centrum, nad rzeką Rawą, płynącą jej centrum. Dzielnica obejmuje wiele historycznych obszarów, w tym mniejszych osad i kolonii, których zwyczajowe nazwy do dzisiaj są w użyciu powszechnie. Po II wojnie światowej na terenie dzielnicy powstały nowsze osiedla mieszkaniowe, takie jak Morawa i Przedwiośnie.

Szopienice, będące centralną częścią dzielnicy, mają bogatą historię sięgającą XVIII wieku. W latach 1947–1959 funkcjonowały jako duże samodzielne miasto, któremu strukturalnie bliżej było do sąsiednich Mysłowic. Ostatecznie zostały włączone do Katowic. Obszar ten charakteryzuje się zabytkową zabudową oraz przemysłowym dziedzictwem, które wyraźnie ukształtowało jego rozwój na przestrzeni lat.

Burowiec, położony we wschodniej części dzielnicy, ma też swoje korzenie w XVIII wieku. Początkowo była to niewielka osada, która z czasem rozwinęła się w większą przemysłową miejscowość, a ostatecznie część Katowic. Zabudowa Burowca łączy współczesną zabudowę z tradycyjną architekturą, w której odnaleźć można prawdziwe perełki przeszłości - tworzy to typowy klimat dla poprzemysłowych obszarów Górnego Śląska.

Dzielnica Szopienice-Burowiec jest dobrze skomunikowana z resztą Katowic i innymi miastami, dzięki przebiegającym przez nią ważnym arteriom drogowym, takim jak wschodnia odnoga DTŚ, a także "Gierkówka". Obszar ten oferuje mieszkańcom dostęp do licznych usług, placówek edukacyjnych oraz terenów rekreacyjnych, co czyni go obecnie atrakcyjnym miejscem do życia.

Symbol Szopienic i Burowca



Sporym ewenementem w Szopienicach są położone blisko siebie, w odległości ledwie 200 metrów, dwie stacje kolejowe, a niegdyś całkiem spore dworce. Na ten fakt wpłynął dynamiczny rozwój kolei na Górnym Śląsku w drugiej połowie XIX wieku i konkurowanie ze sobą dwóch towarzystw kolejowych. Pierwsza ze stacji, Katowice Szopienice Północne, została oddana do użytku w 1868 roku przez Towarzystwo Kolei Prawego Brzegu Odry (Rechte Oderufer Eisenbahn). Linia ta łączyła Wrocław z Dziedzicami niedaleko Bielska, przebiegając przez Bytom, Szopienice i Pszczynę. Stacja w Szopienicach, znana wówczas jako Schoppinitz-Rosdzin, stała się ważnym węzłem na tej trasie, z rozbudowaną infrastrukturą, w tym dworcem pasażerskim, parowozownią i wagonownią.

W odpowiedzi na rosnącą konkurencję oraz potrzeby mieszkańców, Towarzystwo Kolei Górnośląskiej, które już wcześniej, bo w 1846 roku, uruchomiło linię przebiegającą przez Roździeń i Szopienice, zdecydowało się na budowę własnego przystanku w tej okolicy. Choć początkowo dyrekcja była niechętna ze względu na koszty eksploatacji, to powstanie stacji Kolei Prawego Brzegu Odry skłoniło ją do działania. W rezultacie na granicy Roździenia i Szopienic po dwóch latach, w 1870 roku otwarto drugi, jeszcze okazalszy dworzec kolejowy, czyli obecny przystanek Katowice Szopienice Południowe. Dzięki temu mieszkańcy zyskali dostęp do dwóch blisko położonych stacji, obsługujących różne linie kolejowe, co znacząco poprawiło komunikację w okolicy.

Historia katowickiej dzielnicy Szopienice - Burowiec



Dzielnica Szopienice-Burowiec, położona we wschodniej części Katowic, ma historię sięgającą średniowiecza. Pierwsze wzmianki o Szopienicach pochodzą z 1360 roku, kiedy ta wieś należała do księstwa raciborskiego. W kolejnych wiekach osada rozwijała się w oparciu o rolnictwo i rzemiosło, a jej znaczenie wzrosło w XIX wieku wraz z rewolucją przemysłową. Kluczowym momentem w historii było założenie w 1834 roku huty cynku „Wilhelmina” przez spółkę Georg von Giesches Erben, przez co Szopienice przekształciły się w istotny ośrodek przemysłowy na Górnym Śląsku.

Burowiec, będący drugą częścią dzielnicy, początkowo funkcjonował jako niewielka osada. W XIX wieku rozwój przemysłu w regionie doprowadził do wzrostu liczby ludności i rozbudowy infrastruktury. Obie miejscowości zaczęły pełnić funkcję zaplecza mieszkaniowego dla robotników zatrudnionych w hutach i kopalniach. U progu II wojny światowej Szopienice zyskały status miasta i stały się ważnym punktem na mapie gospodarczej Górnego Śląska. W 1951 roku, w wyniku reform administracyjnych, Szopienice zostały przyłączone do Katowic, a ich rozwój kontynuowano w ramach urbanistycznych planów miasta.

Obecna dzielnica Szopienice-Burowiec została utworzona w 1991 roku, po połączeniu Szopienic z sąsiadującym Burowcem. Dziś stanowi ona mieszankę historycznej zabudowy przemysłowej, osiedli mieszkaniowych i terenów zielonych. Znajdują się tu liczne zabytki związane z dziedzictwem przemysłowym, takie jak dawne budynki huty „Uthemann”. Pomimo zmian, które zaszły w wyniku transformacji gospodarczej, dzielnica zachowuje swój unikalny charakter, będąc świadectwem historii i tradycji przemysłowego Górnego Śląska.

Jak dzisiaj żyje się w Szopienicach i Burowcu:


Powyższy materiał filmowy jest częścią wartościowego cyklu reporterskiego kanału Śląska.tv o nazwie "MOJE KATOWICE", realizowanego od 2020 roku.

Szopienice - Burowiec w liczbach

Powierzchnia:

  • 8,47 km²
  • 5,14% miasta

Mieszkańcy:

  • 13 557 osób
  • 4,97% mieszkańców



W ramach dzielnicy Szopienice - Burowiec można wyodrębnić wiele historycznych kolonii mieszkalnych, takich jak: Bagno, Borki, Helgoland, Morawa, Roździeń, Pauls, Stawiska, Traugott, Uthyman i Wilhelmina.

Fot. tła: Marek Mróz, Andrzej Otrębski, Marek Mróz, Archiwum Henryka Poddębskiego, Kris Duda
Fot. galerii: Marek Mróz, Heidi Meudt, Andrzej Otrębski


 Więcej dzielnic Katowic 



Promujemy

Muzeum Śląskie w Katowicach
Kino Rialto w Katowicach
Rondo Sztuki Katowice
Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach
Galeria Sztuki Współczesnej BWA w Katowicach
Muzeum Historii Miasta Katowice