Zabudowę Dąbrówki Małej stanowią w głównie kamienice i familoki, wzniesione przy istniejących kopalniach i hutach z przeznaczeniem dla pracowników i ich rodzin. Obok nich powstały osiedla mieszkaniowe z tzw. wielkiej płyty
Dzielnica leży przy rzece Brynicy i graniczy z Sosnowcem, Czeladzią, Będzinem i Siemianowicami Śląskimi. Dzielnica ma charakter przemysłowo- mieszkaniowy. Pozostałymi większymi funkcjami są edukacja i handel wielkopowieżchniowy.
Katowicka dzielnica Dąbrówka Mała, choć mniej znana od takich dzielnic jak Nikiszowiec czy Koszutka, kryje w sobie wiele ciekawych zakątków. To m.in. tutaj znajduje się budynek uznany za najstarszy w granicach Katowic - i nie jest nim wcale przeszło 500-letni drewniany kościółek z Parku Kościuszki, który został tam przeniesiony do Katowic z daleka w okresie międzywojennym, ale kamienny budynek gospodarczy dawnego folwarku Tiele-Wincklerów z 1853 roku właśnie z Dąbrówki Małej.
Innym obiektem, na który warto zwrócić uwagę jest neobarokowy kościół św. Antoniego z Padwy, zbudowany na początku XX wieku, a także bardzo ciekawy, przyciągający oko budynek dawnego ratusza gminy Dąbrówka Mała, która jak na gminę wiejską wybudowała swojemu samorządowi gmach naprawdę okazały. Obiekt ten, zlokalizowany przy ulicy gen. Henryka Le Ronda, jest nie tylko przykładem architektury tamtych czasów, ale też świadectwem historii Dąbrówki Małej jako samodzielnej jednostki administracyjnej przed przyłączeniem do Katowic.
Dąbrówka Mała to również dzielnica, w której można zauważyć ślady przemysłowej przeszłości Katowic. W okolicy wciąż można znaleźć pozostałości dawnych zakładów przemysłowych oraz budynków związanych z działalnością kopalni, hut i kolejnictwa. Dla miłośników industrialnych krajobrazów jest to świetna okazja do zobaczenia, jak wyglądało życie w regionie na przełomie XIX i XX wieku. Niektóre z tych obiektów wciąż czekają na rewitalizację, co dodaje im wyjątkowego klimatu.
Na uwagę zasługuje również rozwój współczesnej infrastruktury Dąbrówki Małej. W dzielnicy powstały nowe osiedla, punkty usługowe i handlowe, które przenikają się ze starszą zabudową, tworząc bardzo ciekawą mieszankę krajobrazową. Niewątpliwym dużym plusem dzielnicy jest dogodne położenie i dobre skomunikowanie transportu publicznego. Spacerując po dzielnicy, można odkryć i docenić jej różnorodność – od wielu historycznych budynków po wiele nowoczesnych realizacji.
Najbardziej rozpoznawalną budowlą Dąbrówki Małej jest kościół św. Antoniego z Padwy. Świątynia ta jest doskonale widoczna z przebiegającej przez dzielnicę, jednej z najpopularniejszych tras szybkiego ruchu w regionie, czyli drogi ekspresowej S86, zwanej też "Gierkówką". Kościelna wieżą góruje ponad zabudowaniami centrum dzielnicy, a i sam budynek kościoła jest wyjątkowo masywny, jak również ciekawy architektonicznie, szczególnie z bliska. Świątynia została została oddana do użytku w 1912 roku i od tamtej pory pełni rolę ważnego centrum religijnego oraz kulturalnego coraz ludniejszej, rozbudowującej się Dąbrówki Małej.
Kościół jest zbudowany w stylu neobarokowym z elementami modernizmu według projektu wrocławskich architektów J. Meyersa i R. Fiszera. Jest to trójnawowa bazylika z charakterystyczną, monumentalną wieżą, która stanowi centralny punkt fasady. Na uwagę zasługuje też najbliższe otoczenie kościoła wzdłuż Alei Niepodległości, wokół której znajduje sie kilka ciekawych, wielkomiejskich kamienic oraz budynek dawnego dworca kolejowego.
Dąbrówka Mała, obecnie jedna z dzielnic Katowic, ma historię sięgającą średniowiecza, kiedy to była niewielką osadą rolniczą. Pierwsze wzmianki o wsi pojawiły się już w XIV wieku. Przez wieki była to typowa śląska wieś, której mieszkańcy zajmowali się przede wszystkim rolnictwem i hodowlą. W XVIII wieku, w wyniku procesów industrializacyjnych i urbanizacyjnych, Dąbrówka Mała zaczęła się rozwijać, stając się bardziej zróżnicowaną pod względem gospodarczym miejscowością.
W XIX wieku, wraz z rozwojem przemysłu w regionie, Dąbrówka Mała przeżyła prawdziwy rozkwit. W okolicy powstawały kopalnie i zakłady przemysłowe, co przyciągało nowych mieszkańców. W 1907 roku, na fali tego rozwoju, rozpoczęto budowę kościoła św. Antoniego z Padwy, który stał się ważnym centrum życia religijnego i społecznego mieszkańców. Jednocześnie wzrastała liczba ludności, co wpłynęło na rozwój infrastruktury oraz zabudowy mieszkalnej. Wieś zyskała na znaczeniu jako ważny ośrodek przemysłowy na mapie regionu.
Dąbrówka Mała funkcjonowała jako osobna gmina aż do 1951 roku, kiedy to została przyłączona do sąsiedniego miasta Szopienice, a 8 lat później razem z Szopienicami do Katowic. Po przyłączeniu do Katowic zaczęła się Dąbrówka Mała stopniowo integrować z resztą miasta, jednak odmienny charakter dzielnicy jest wciąż wyraźnie widoczny. Współcześnie Dąbrówka Mała łączy elementy swojego historycznego dziedzictwa z nowoczesnymi funkcjami, będąc aktywną częścią dynamicznie rozwijającego się miasta.
Powyższy materiał filmowy jest częścią wartościowego cyklu reporterskiego kanału Śląska.tv
Fot. tła: Marek Mróz x3, public domain, Marek Mróz
Fot. galerii: Marek Mróz, Heidi Meudt, Andrzej Otrębski