Katowice i Ostrawa chcą działać razem. Jest memorandum o wspólnej przyszłości
Dwa miasta leżą po obu stronach polsko-czeskiej granicy i są niemal swoimi lustrzanymi odbiciami - są stolicami dużych przemysłowych regionów, łączy je górnośląska tożsamość, podobny rozwój, hałdowy krajobraz, zmagania przemian i żywa przyjaźń miejskich klubów piłkarskich. Teraz chcą koordynować ze sobą swoją przyszłość.
Katowice i Ostrawa zrobiły kolejny krok w stronę bliższej współpracy. 30 września prezydenci obu miast podpisali memorandum, które ma ułatwić wspólne działania, jakie podejmą Urząd Miasta Katowice oraz Magistrát města Ostravy, m.in. w transporcie, gospodarce, nauce, energetyce, kulturze i zagospodarowaniu terenów poprzemysłowych.
Dwa miasta, podobna historia i spojrzenie w przyszłość
Katowice i Ostrawę dzieli ok. 70 km kilometrów, ale łączy znacznie więcej niż geograficzna bliskość. Oba miasta przez dekady rozwijały się dzięki kopalniom i przemysłowi ciężkiemu, a dziś mierzą się z podobnym pytaniem: jak wykorzystać poprzemysłową przeszłość do budowania nowoczesnej gospodarki.
- Katowice mają podpisane umowy o partnerstwie z 12 miastami z różnych rejonów świata. To współpraca na różnych poziomach z Groningen, Kaohsiung, Kolonią, Koszycami, Lwowem, Miszkolcem, Mobile, Opawą, Pulą, Saint-Etienne, Shenyang oraz Ostrawą. To ostatnie miasto leży najbliżej Katowic i, podobnie jak nasze miasto, jest częścią historycznego Górnego Śląska. Dlatego nie może dziwić, że chcemy tę współpracę zacieśniać budując transgraniczne mosty współpracy w konkretnych obszarach. Stąd idea podpisania memorandum w sprawie wspólnego rozwoju transgranicznego obszaru metropolitalnego – powiedział Marcin Krupa, prezydent Katowic.
Nie tylko spotkania i wymiana doświadczeń
Memorandum obejmuje transport i mobilność, planowanie rozwoju, inwestycje, gospodarkę, innowacje, naukę, energetykę i infrastrukturę. Na liście znalazły się również kultura, edukacja, wymiana danych oraz wspólna promocja całego obszaru.
Jest to ważna zmiana w stosunku do typowej współpracy miast partnerskich. Dokument zakłada stworzenie grup roboczych i eksperckich, regularne spotkania, wspólne przygotowywanie projektów oraz wyznaczenie koordynatorów, którzy mają pilnować dalszych kontaktów między Katowicami i Ostrawą.
- Ostrawa i Katowice są dwoma miastami w dwóch państwach, ale jednocześnie tworzą jeden naturalnie powiązany obszar. Memorandum oznacza, że przyszłość tej przestrzeni chcemy planować wspólnie i że tworzymy do tego regularne ramy współpracy. Nie zaczynamy od zera. Bazujemy na wieloletnim partnerstwie obu miast i przenosimy je na poziom, który odpowiada dzisiejszej rzeczywistości i potencjałowi całego regionu – powiedział Jan Dohnal, prezydent Ostrawy.
Nie powstanie nowa metropolia ani urząd
Memorandum nie tworzy nowej struktury administracyjnej i nie nakłada prawnie wiążących zobowiązań – jest przede wszystkim deklaracją, że oba miasta chcą regularnie uzgadniać działania tam, gdzie problemy i możliwości wykraczają poza granice państwowe.
Pierwsze efekty mają zależeć więc od tego, co uda się przełożyć z dokumentu na konkretne projekty. Szczególnie istotne mogą być transport transgraniczny, wykorzystanie terenów poprzemysłowych, współpraca uczelni i firm oraz wspólne działania związane z transformacją energetyczną – czyli obszary, z którymi zarówno Katowice, jak i Ostrawa mierzą się od lat.
Memorandum weszło w życie w dniu podpisania, więc teraz najważniejsze będzie już nie samo partnerstwo na papierze, ale to, jakie wspólne pomysły Katowice i Ostrawa rzeczywiście zaczną realizować.
Taki widok rozciąga się z ostrawskiej hałdy Ema.
„Ostrawski wulkan” w samym mieście
Najwyższą i najbardziej znaną ostrawską hałdą jest hałda Ema, osiągająca wysokość około 315–324 m n.p.m.. Jest to trzeci pod względem wysokości punkt w Ostrawie i jedyna zachowana hałda o stożkowatym kształcie w tym mieście.
Hałda Ema jest aktywna termicznie. W latach 60. XX wieku w jej wnętrzu doszło do samozapłonu resztek węgla i płoną one do dziś. Temperatura głęboko w środku góry sięga nawet 1500°C. Ze względu na ciepło bijące z wnętrza panuje na niej subtropikalny mikroklimat - na powierzchni hałdy nigdy nie zalega śnieg, a przez cały rok rosną tam rośliny ciepłolubne i żyje stepowa fauna. Z pęknięć w ziemi regularnie unoszą się kłęby pary i gazów (głównie dwutlenku siarki).
Hałda składa się z około 28 milionów ton skały płonnej zebranej z okolicznych kopalń. Od 1995 roku jest chronionym zabytkiem kultury. Prowadzi na nią żółty szlak turystyczny, a ze szczytu roztacza się piękna panorama Ostrawy i Beskidów. Z Emy można też dostrzec szczyty hałd po polskiej stronie Górnego Śląska.
Redakcja, Marcin Sitko, Fot. UM / Kamil Kalkowski, Michal Klajban
