Las Murckowski

Rezerwat przyrody w Katowicach

Rezerwat przyrody „Las Murckowski” został utworzony w 1953 roku jako częściowy leśny rezerwat, pierwotnie obejmujący zaledwie 7,04 ha, by w kolejnych latach (w 1989 i 2022 roku) znacznie się rozrosnąć. Obecnie rezerwat zajmuje powierzchnię 141,56 ha, a teren otaczający go — tzw. otulina — ma ponad 256 ha. Jego utworzenie miało na celu ochronę fragmentu lasu mieszanego o cechach naturalnych, pełniąc rolę naukową, dydaktyczną i społeczną. Rezerwat znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie zurbanizowanych terenów Katowic, co sprawia, że jest to wyjątkowa ekologiczna enklawa w sercu aglomeracji.

Rezerwat Las Murckowski stanowi pozostałość dawnej Puszczy Śląskiej — znajduje się tu wiekowy bukowy starodrzew, często przekraczający 150 lat, z licznymi pomnikowymi okazami buków i dębów. W runie leśnym rośnie ponad 210 gatunków roślin naczyniowych, w tym chronione m.in. kruszczyk szerokolistny, barwinek pospolity i bluszcz pospolity. W obrębie rezerwatu zarejestrowano także 42 gatunki mchów i 6 wątrobowców, co świadczy o jego znacznym bogactwie flory. Tak bogata szata roślinna stanowi cenny fundament dla bioróżnorodności całego ekosystemu.

Fauna rezerwatu także imponuje różnorodnością — występują tu różne grupy zwierząt: ssaki (np. dziki, sarny, nornice, wiewiórki), ptaki (takie jak dzięcioły, drozdy, kowaliki, śpiewaki) oraz owadożerne ssaki (jeże i ryjówki aksamitne). Występują też chronione i rzadkie gatunki owadów, m.in. chrząszcze z rodzaju biegacz oraz motyle takie jak pawik i admirał. Rzadsze spotkania dotyczą płazów i gadów — m.in. ropuchy szarej i jaszczurki zwinki — a także nietoperzy, aktywnych zwłaszcza wieczorami.

Unikalność rezerwatu Las Murckowski wynika nie tylko z wartości przyrodniczej, lecz także z krajobrazowej i edukacyjnej. Położony na pofałdowanym terenie Wzgórza Wandy (do ok. 350 m n.p.m.), pełnym dolin i źródeł (m.in. potoku Przyrwa) — tworzy malowniczy i urozmaicony pejzaż. Ostatnie powiększenie rezerwatu pozwoliło zachować naprawdę cenny i unikalny przyrodniczo teren - i to w samym środku wielkiej miejskiej metropolii. To miejsce pozwala mieszkańcom miasta doświadczyć dzikiej przyrody na wyciągnięcie ręki.