Od Katowic do Abu Zabi. Co może kryć się za projektem Gulf House?
Gulf House brzmi zagadkowo i budzi obawy u części mieszkańców. Jest to nowa instytucja Uniwersytetu Śląskiego, interdyscyplinarna jednostka ekspercka, która ma zajmować się tematami związanymi z arabskimi krajami Zatoki Perskiej.
Dla jednych to ambitny projekt umiędzynarodowienia uczelni i regionu. Dla innych – inicjatywa, która rodzi pytania o finansowanie, wpływy polityczne, rolę uczelni w geopolitycznej grze o kontakty z Bliskim Wschodem, a także wpływ na kształtowanie się stosunków społecznych w naszym regionie.
Gulf House ma funkcjonować jako centrum analityczne zajmujące się relacjami między Polską a arabskimi państwami regionu Zatoki Perskiej. W założeniu ma łączyć badania naukowe, analizy polityczne oraz współpracę gospodarczą i instytucjonalną.
Tego typu ośrodki – często określane jako think tanki – coraz częściej działają przy europejskich uczelniach. Ich rolą jest przygotowywanie analiz, raportów i rekomendacji dla administracji publicznej czy biznesu. W praktyce są też miejscem spotkań dyplomacji, nauki i gospodarki.
W przypadku katowickiego projektu chodzi przede wszystkim o region skupiony wokół państw takich jak Zjednoczone Emiraty Arabskie, Katar czy Arabia Saudyjska – gospodarek, które w ostatnich latach stały się ważnymi partnerami inwestycyjnymi dla Europy.
Nie bez znaczenia jest też fakt, że Zjednoczone Emiraty Arabskie są jednym z najważniejszych partnerów gospodarczych Polski na Bliskim Wschodzie, a region buduje sieci współpracy biznesowej i naukowej z Europą.
Na pierwszy rzut oka może dziwić, że inicjatywa dotycząca geopolityki Bliskiego Wschodu powstała właśnie w Katowicach. Jednak miasto od lat stara się budować swoją pozycję jako centrum akademickie i naukowe regionu.
Kampus Uniwersytetu Śląskiego przy ulicy Bankowej codziennie przyciąga tysiące studentów i pracowników naukowych, a uczelnia należy do największych instytucji akademickich w kraju. Dla władz uczelni rozwijanie współpracy międzynarodowej jest jednym z elementów strategii rozwoju. Szczególnie w kontekście transformacji gospodarczej regionu - powstawanie inicjatyw naukowych wpisuje się w ten kierunek i trudno się temu dziwić.
Przemysłowy wschód Górnego Śląska, który przez dziesięciolecia kojarzył się głównie z przemysłem ciężkim, coraz częściej stawia na nowe technologie i badania. A także coraz większą współpracę międzynarodową.
Poznaj Uniwersytet Śląski w Katowicach:
Właśnie tu zaczynają się pytania, które zaczynają się pojawiać w rozmowach mieszkańców czy części środowiska analitycznego.
Think tanki zajmujące się konkretnymi regionami świata często funkcjonują na styku nauki, gospodarki i polityki. Z jednej strony produkują analizy i raporty. Z drugiej – są miejscem budowania relacji między instytucjami publicznymi a partnerami zagranicznymi.
W przypadku Gulf House pojawiają się więc pytania o kilka kwestii:
● źródła finansowania projektów i analiz,
● stopień zaangażowania partnerów z państw Zatoki,
● czy centrum będzie pełnić wyłącznie rolę akademicką, czy także dyplomatyczno-gospodarczą.
● czy będzie to tylko ośrodek naukowy czy przyczółek do organizowania życia arabskiego w Metropolii.
W polskim systemie akademickim nie jest to sytuacja wyjątkowa. W wielu krajach Europy think tanki uniwersyteckie działają jako pomost między uczelniami a instytucjami państwowymi czy biznesem. Jednak w przypadku regionów o dużym znaczeniu geopolitycznym – takich jak Bliski Wschód – taka współpraca bywa szczególnie wrażliwa.
Dochodzi do tego wśród autochtonicznych mieszkańców państw europejskich, w tym Polski, niepokój wobec imigracji spoza kontynentu osób o kodzie kulturowym sprzecznym, a nieraz wręcz wrogim, miejscowej kulturze i społeczeństwu.
Region Zatoki Perskiej jest dziś jednym z kluczowych obszarów globalnej rywalizacji gospodarczej i politycznej. To miejsce, gdzie krzyżują się interesy Stanów Zjednoczonych, Europy, Chin i państw regionalnych. Dlatego instytucje zajmujące się analizą tego regionu nie ograniczają się do badań akademickich. Często przygotowują również analizy dotyczące bezpieczeństwa, energii czy relacji międzynarodowych.
Przykładem jest choćby działalność naukowa prowadzona na polskich uczelniach dotycząca systemów prawnych czy bezpieczeństwa w krajach Zatoki Perskiej. W takim kontekście powstanie ośrodka analitycznego na Uniwersytecie Śląskim wpisuje się w szerszy trend rozwijania kompetencji eksperckich w Europie Środkowej.
Na razie Gulf House pozostaje projektem mało znanym, skoncentrowanym w środowisku akademickim. Dla Uniwersytetu Śląskiego może być jednak elementem budowania międzynarodowej pozycji uczelni – podobnie jak inne projekty współpracy naukowej czy inicjatywy badawcze.
Jednocześnie pytania o przejrzystość finansowania i zakres współpracy z partnerami zagranicznymi prawdopodobnie będą powracać i mogą być zarzewiem kontrowersji. Bo w świecie, w którym nauka coraz częściej splata się z polityką i gospodarką, nawet akademicki projekt może stać się elementem większej układanki.
A wtedy jedno niewielkie centrum badawcze w Katowicach może nagle okazać się miejscem, gdzie przecinają się interesy mieszkańców, regionu, państwa i globalnej polityki.
W Metropolii, Fot. YouTube Uniwersytet Śląski
